بدون شک اگر زمانی که به نفتلیجه بروید و حوضچهی آن را به رنگ بنفش یا صورتی ببنید، متعجب میشوید و این سوال برایتان پیش میآید که علت این تغییر رنگ چیست؟ تغییر رنگ نفتلیجه که بهتازگی اتفاق افتاده است، نشان از وجود مادهی معدنی و ارزشمند ید در محیط اطراف آن است؛ چنانچه در دشتهای شمال و شمال غربی گلستان این ماده بهوفور یافت میشود. بد نیست بدانید ید در آب دریا و شورابههای خارج شده از اعماق زمین با ترکیبات سدیم و پتاسیم وجود دارد و در آبهای شور خروجی از چاههای نفت و نمک نیز مشاهده میشود.
در دههی ۸۰ میلادی مادهی ید از نوعی سنگ رسوبی کشف شد. این ماده به حالت جامد، بلورهای خاکستری و بنفش مایل به سیاه است که کمی درخشندگی فلزی دارد. با توجه به وجود ترکیبات مواد محلول در آب خروجی این گلفشان و رنگ و شکل ظاهری آن، آب خروجی نفتلیجه دارای ید است که در معرض هوا و در فعلوانفعالات شیمیایی با آب به رنگ بنفش درآمده است.
جالب است بدانید که ید در صنعت اهمیت بالایی دارد و از آن در ساخت اسید استیک، کائوچو، رنگدانه، مواد آلی، تولید فلزات با خلوص بالا، مکمل غذایی، لاستیک اتومبیل، صنایع هوافضا و الکترونیک نیز به کار میرود. بنابراین گلفشانها علاوه بر اینکه یک جاذبهی گردشگری به شمار میروند، از اهمیت اقتصادی بالایی نیز برخودار هستند.
.گفشان نفتلیجه از جاذبه های گردشگری بندر ترکمن محسوب میشود که در ارتفاع ۲۶ متری از سطح دریا قرار دارد و شکل مخروطی دارد. این گلفشان حدود هشت متر ارتفاع و ۵۰۰ متر قطر دارد و در بالای آن دریاچه کوچکی شکل یافته و از دهانهی آن آب شور بههمراه گِل رس و گاز با فشار و غلظت زیاد خارج میشود. این گلفشان، روان روی زیادی دارد و غلظت مواد خروجی آن در مقایسه با نمونههای مشابه در مناطق جنوبی کشور کمتر است. از این مکان بوی نفت خام به مشام میرسد که البته این چیزی از زیبایی آن کم نمیکند. از زیبایهای دیگر این گل فشان، دهانههای فرعی گاز است که بهشکل چالههای کوچک آتشفشانی دیده میشود.
فعالیتهای زیرزمینی گلفشان نفتلیجه در زمانهای مختلف سال متفاوت است، اما معمولاْ در هر زمان که از آنها دیدن کنید، میبینید که هر چند دقیقه، آب شور بههمراه گاز از مرکز آن فوران میکند که دیدن آن خالی از هیجان نیست. نکته دیگر اینکه نفتلیجه بهتازگی تغییر رنگ داده و بهصورت دریاچهای از رنگ صورتی و بنفش در آمده است. پس اگر هنگامی که به این مکان سفر کردید و آن را به رنگ بنفش دیدید، آدم خوششانسی هستید.
